Vakkracht worden: 1.976 uur na je achttiende, en wat het oplevert

Artikel 1.6 van de horeca-cao omschrijft de vakkracht als een werknemer van 18 jaar of ouder die beschikt over een erkend vakdiploma, of die 1.976 ervaringsuren in dezelfde of een vergelijkbare functie heeft opgebouwd. Artikel 1.8 maakt expliciet dat wie 17 jaar of jonger is nooit vakkracht is, en artikel 1.7 kent daarnaast de jeugdige vakkracht: 18 tot en met 20 jaar, met een eigen staffel.

BBL-studenten vallen er niet onder zolang ze in opleiding zijn. Wie in functiegroep V of hoger is ingedeeld, is altijd vakkracht.

De eerste is een erkend vakdiploma. Heb je dat op je achttiende al, dan ben je vanaf dat moment vakkracht en hoef je geen uren te tellen. De tweede is ervaring: 1.976 uur, precies het aantal uren dat de cao als voltijdjaar rekent. Dat is dus ongeveer een jaar voltijd werken, en bij een bijbaan van zestien uur per week zo'n tweeënhalf jaar.

De uren hoeven niet bij dezelfde werkgever te zijn opgebouwd, maar ze moeten wel aantoonbaar zijn, en dat betekent dat je urenoverzichten en loonstroken moet kunnen laten zien.

Dit is het punt waar mensen op vastlopen. De 1.976 uur tellen pas vanaf je achttiende verjaardag. Heb je vanaf je zestiende in de bediening gestaan en op je achttiende al drieduizend uur gedraaid, dan begint de teller op je verjaardag alsnog op nul. Dat voelt onrechtvaardig en het is ook precies wat de cao zegt.

Praktisch betekent het: wie op zijn achttiende gaat werken met het idee snel vakkracht te zijn, moet er een jaar voltijd voor rekenen.

De cao kent twee staffels naast elkaar. Niet-vakkrachten volgen een leeftijdsstaffel die is afgeleid van functiegroep I en II: 65 procent op je achttiende, 75 procent op je negentiende en 85 procent op je twintigste, wat per 1 juli 2026 neerkomt op 9,74, 11,24 en 12,74 euro per uur. Vakkrachten volgen een eigen staffel op basis van hun eigen functiegroep: 80 procent op je achttiende, 90 procent op je negentiende en vanaf je twintigste het volle bedrag, dus 11,99, 13,49 en 14,99 euro voor functiegroep I en II.

Zit je in een hogere functiegroep, dan rekent die staffel over dat hogere bedrag, en dan loopt het verschil verder op.

Naast het uurloon is er nog één recht dat alleen voor vakkrachten geldt: de feestdagencompensatie van artikel 3.12. Werk je op een van de negen erkende feestdagen, dan heb je als vakkracht recht op compensatie in vrije tijd; ben je geen vakkracht, dan heb je dat recht niet. Op een sector waarin de feestdagen de drukste dagen van het jaar zijn, is dat geen detail.

Artikel 1.6 legt je werkgever een verplichting op die de meeste mensen niet kennen: ben je nog geen vakkracht, dan moet in je arbeidsovereenkomst staan hoeveel ervaringsuren je nog te gaan hebt. Dat is je enige harde aanknopingspunt. Staat het er niet, vraag er dan om, en vraag daarna periodiek om een stand. Je bent zelf degene die het bijhoudt, want de overstap gaat niet automatisch: je wordt vakkracht op het moment dat je het kunt aantonen.