Hoe lang mag een dienst duren, en wanneer heb je recht op pauze

Voor iedereen van 18 jaar of ouder zet bijlage I de arbeidstijd per dienst op maximaal 12 uur, inclusief overwerk. Langer mag niet, en die twaalf uur is dus geen richtlijn waar een uitloop nog bovenop kan. De cao zet er zelf meteen een waarschuwing bij: die mogelijkheid wordt begrensd door de normale arbeidstijd van 1.976 uur per twaalf maanden uit artikel 1.23 lid 2, gemiddeld 38 uur per week.

Tegenover dagen van twaalf uur moeten dus dagen met minder uren staan. Bij Work Division duren de langste diensten daarom ook 12 uur, denk aan lange zaterdagen en evenementen, terwijl de kortste bedieningsdienst 4 uur is en de kortste keukendienst 6 uur.

Boven de dienst liggen nog drie grenzen, en die lopen allemaal op elkaar in. Per week mag je als achttienplusser maximaal 60 uur werken, ook weer inclusief overwerk. Over een periode van vier aaneengesloten weken mag je gemiddeld niet boven de 55 uur per week uitkomen. En over zestien aaneengesloten weken wordt het gemiddeld 48 uur per week als je geen nachtdiensten draait, en gemiddeld 40 uur per week als je dat wel doet.

Ook hier herhaalt bijlage I dat het geheel begrensd blijft door de normale arbeidstijd bij voltijd. Werk je aan de bovenkant van die reeks, dan is dat dus per definitie tijdelijk. Hoe overwerk in de horeca precies wordt afgerekend is een apart verhaal: dat telt per referteperiode van twaalf maanden en niet per week, en er staat geen toeslag op. Daar gaat het artikel over overwerk in de horeca over.

Voor 16- en 17-jarigen ligt elke grens lager. De dienst mag maximaal 9 uur duren, inclusief overwerk, en de week maximaal 45 uur, met over vier aaneengesloten weken een gemiddelde van 40 uur. Je mag tot uiterlijk 23.00 uur werken en er geldt een verbod op nachtarbeid. Tussen twee diensten hoort ten minste 12 uur rust te zitten, en in elk geval de uren tussen 23.00 en 06.00.

Ook je pauze valt eerder: die moet er in ieder geval na 4,5 uur werktijd zijn, waar het bij achttienplussers 5,5 uur is. Ben je 15, dan mag je in principe helemaal niet werken in de horeca. Toegestaan is alleen lichte niet-industriële arbeid zoals helpen bij het bedienen, niet onder schooltijd, en niet in een ruimte waar alcohol geschonken kan worden.

Dan geldt 2 uur op een schooldag, 8 uur op een niet-schooldag, 12 uur in een schoolweek en 40 uur in een vakantieweek, over maximaal vijf werkdagen. Studeer je, dan telt de tijd voor scholing mee in je arbeidstijd, gerekend over een periode van dertien weken.

Tussen twee diensten heb je als achttienplusser recht op 11 aaneengesloten uren rust per 24 uur. Eenmaal in elke periode van zeven dagen mag dat worden teruggebracht tot 8 uur, maar alleen als de aard van het werk of de bedrijfsomstandigheden dat noodzakelijk maken. Dat elfuursgetal verklaart waarom een sluitdienst tot 02.00 uur en een lunchdienst de volgende ochtend niet samengaan: je mag dan pas vanaf 13.00 uur weer beginnen.

Per week hoort er 36 uur aaneengesloten rust te zitten in elke periode van zeven dagen, of 72 uur in elke periode van veertien dagen. Artikel 3.7 lid 1 bepaalt daarnaast dat je rooster rekening houdt met een gemiddeld vijfdaagse werkweek, en lid 2 geeft je in ieder geval eenmaal in de twee weken recht op twee aaneengesloten rustdagen.

Duurt je werktijd langer dan 4,5 uur, dan heb je recht op een half uur aaneengesloten pauze. Die mag worden opgesplitst in twee keer een kwartier. Voor wie 18 of ouder is moet die pauze in ieder geval na 5,5 uur werktijd zijn genomen, voor 16- en 17-jarigen al na 4,5 uur. Werk je meer dan 10 uur, dan wordt het 45 minuten, eventueel te splitsen in drie keer een kwartier.

Die laatste regel geldt alleen voor achttienplussers, simpelweg omdat een dienst van meer dan 9 uur onder de 18 niet is toegestaan.

Dit is het punt waar de cao je in de steek laat, en het is beter dat gewoon te zeggen. In de 82 pagina's staat geen enkele bepaling over loon tijdens de pauze. Bijlage I regelt hoe lang je pauze duurt en wanneer hij uiterlijk moet vallen, en verder niets. Of dat halve uur van je betaalde uren af gaat, is dus een afspraak tussen jou en je werkgever, en die verschilt per zaak.

Bij de ene wordt je pauze doorbetaald en krijg je er een maaltijd bij, bij de andere is hij onbetaald. Het verschil is niet klein: over een dienst van twaalf uur scheelt drie kwartier onbetaalde pauze bij een uurloon van 14,99 euro ruim elf euro bruto. Kijk dus in je arbeidsovereenkomst of in de omschrijving van de dienst, en vraag het na voordat je een dienst aanneemt.

Artikel 3.8 lid 1 noemt een dienst een nachtdienst zodra je er meer dan een uur in werkt tussen 00.00 en 06.00 uur. Vanaf dat moment gelden strengere maxima. Een nachtdienst duurt maximaal 10 uur. Er is een afwijking naar 12 uur, maar die is begrensd op vijf keer per veertien dagen en tweeëntwintig keer per tweeënvijftig weken, en er moet aansluitend ten minste 12 uur rust op volgen.

Na een nachtdienst die na 02.00 uur eindigt heb je recht op minimaal 14 uur onafgebroken rust, eenmaal per zeven dagen te bekorten tot 8 uur, en na drie of meer nachtdiensten achter elkaar op minimaal 46 uur. Over het jaar gerekend zet artikel 3.8 lid 2 de teller op maximaal 140 nachtdiensten die na 02.00 uur eindigen per tweeënvijftig weken, of maximaal 38 uur arbeid tussen 00.00 en 06.00 uur per twee weken. En een reeks van meer dan zeven nachtdiensten achter elkaar mag niet.